Kod KâşifiMERAK ET. DENE. KEŞFET.Bir şey öğren

Yayıncı: Kod Kâşifi · Düzeltme bildir

Pardus’ta ekran görüntüsü ve ekran videosu: yerleşik ve açık kaynak araçlar

Pardus’ta ekran görüntüsü almak için tek bir tuş yeter; ekran videosu çekmek, üzerine çizim yapmak ve videoyu düzenlemek için ise dünyanın dört bir yanındaki gönüllülerin geliştirdiği ücretsiz ve açık kaynaklı programlar var. Bu rehberde Pardus XFCE ve GNOME’un yerleşik araçlarını, Flameshot, SimpleScreenRecorder, OBS Studio ve Kdenlive gibi programları ve Linux’ta ücretli yazılım konusunu anlatıyoruz.

Turuncu ve lacivert arka planda bir monitör; ekranında kesik çizgili seçim kutusu, köşede kırmızı kayıt noktası ve yanında bir makas ile film şeridi.
Linux’taki kayıt araçlarının çoğu ücretsiz ve açık kaynaklıdır.

Linux’ta kayıt araçlarının özelliği

Windows ve macOS’ta kayıt programlarının bir kısmı ücretlidir. Linux dünyasında ise durum farklıdır: Pardus’ta kullanacağın ekran görüntüsü ve ekran kaydı araçlarının neredeyse tamamı ücretsiz ve açık kaynaklıdır. Bu programları dünyanın farklı yerlerindeki gönüllü geliştiriciler yazar, kaynak kodlarını herkesle paylaşır ve sürekli geliştirir.

Açık kaynak olmasının bir faydası da güvendir: Programın ne yaptığını merak eden herkes kodunu inceleyebilir. Pardus’ta bu programları Pardus Yazılım Merkezi’nden ya da terminalden apt ile güvenli depolardan kurarsın.

Önemli bir not: Pardus’un iki masaüstü sürümü olan XFCE ve GNOME’un yerleşik araçları farklıdır. Önce kendi sürümünün aracını tanıyalım.

Pardus XFCE: Ekran Görüntüleyici

XFCE masaüstünde ekran görüntülerini Ekran Görüntüleyici (xfce4-screenshooter) alır. Kısayolları şöyledir:

Print Screen: Bütün ekranın görüntüsünü alır.

Alt+Print Screen: Yalnızca öndeki pencerenin görüntüsünü alır.

Shift+Print Screen: Fareyle seçtiğin bölgenin görüntüsünü alır.

Görüntüyü aldıktan sonra açılan küçük pencere sana ne yapmak istediğini sorar: Bir klasöre kaydetmek, panoya kopyalamak ya da bir resim programıyla açmak. Menüden Ekran Görüntüleyici’yi doğrudan açarsan gecikme süresi de ayarlayabilirsin. Örneğin 5 saniye gecikme verirsen açılır bir menüyü açıp o hâliyle yakalayabilirsin.

Ekran Görüntüleyici’nin ayarlarında fare imlecinin görüntüye dahil edilip edilmeyeceğini de seçebilirsin. Bir “nasıl yapılır” görselinde imlecin görünmesi, izleyicinin nereye bakacağını anlamasını kolaylaştırır.

XFCE’nin yerleşik bir ekran videosu aracı yoktur. Video için aşağıda anlattığımız SimpleScreenRecorder, OBS Studio ya da vokoscreenNG gibi programlar kullanılır.

Pardus GNOME: yerleşik ekran görüntüsü ve video

Güncel GNOME sürümlerinde Print Screen tuşuna bastığında ekranın altında bir araç çubuğu açılır. Buradan bölge, ekran ya da pencere seçebilirsin. Araç çubuğundaki fotoğraf makinesi ile kamera simgesi arasında geçiş yaparak ekran görüntüsü yerine ekran videosu çekebilirsin.

Ekran görüntüleri Resimler > Ekran Görüntüleri, videolar ise Videolar > Ekran Kayıtları klasörüne kaydedilir. Görüntüler aynı zamanda panoya da kopyalanır.

Video kaydı sürerken ekranın üst köşesinde kırmızı bir nokta görünür; kaydı bitirmek için ona tıklarsın. GNOME’un yerleşik kaydı sistem sesini ve mikrofonu kaydetmez; sesli bir anlatım istiyorsan OBS Studio daha uygun olur.

Flameshot: üzerine çizilebilen ekran görüntüsü

Flameshot, ekran görüntüsü konusunda Linux kullanıcılarının en sevdiği programlardan biridir. Bir bölge seçtiğin anda kenarlarında bir araç çubuğu belirir ve hemen görüntünün üzerinde çalışmaya başlarsın:

Ok, çizgi, dikdörtgen ve daire çizebilirsin.

Önemli yerleri vurgulayıcıyla işaretleyebilir, numaralı adımlar ekleyebilirsin. “1, 2, 3” diye adım adım anlatım görselleri hazırlamak için idealdir.

Gizli bilgileri bulanıklaştırabilir ya da pikselleştirebilirsin.

Yazı ekleyebilir, renkleri değiştirebilirsin.

Sonucu kaydedebilir, panoya kopyalayabilir ya da ekranda küçük bir pencere olarak sabitleyebilirsin.

Pardus Yazılım Merkezi’nde “Flameshot” arayarak ya da terminalde şu komutla kurabilirsin (yönetici şifresi ister, önce izin al):

sudo apt install flameshot

Kurduktan sonra XFCE’de Ayarlar > Klavye > Uygulama Kısayolları bölümünden “flameshot gui” komutunu Print Screen’e ya da başka bir tuşa atayarak Flameshot’ı varsayılan araç yapabilirsin.

SimpleScreenRecorder: adı gibi sade

SimpleScreenRecorder, Linux için yazılmış hafif ve güvenilir bir ekran kaydı programıdır. Eski ve yavaş bilgisayarlarda bile akıcı kayıt yapabilmesiyle bilinir.

Kullanımı birkaç adımdan ibarettir:

1. Programı aç ve “Continue” (Devam) düğmesine bas.

2. Bütün ekranı, sabit bir dikdörtgeni ya da fareyi takip eden bir alanı seç.

3. Ses kaydını açıp kapatabilir, mikrofonu seçebilirsin.

4. Kayıt biçimini seç; MP4 ve H.264 çoğu yer için uygundur.

5. “Start recording” ile kayda başla, işin bitince “Save recording” ile kaydet.

Program İngilizce olsa da arayüzü sade olduğu için kullanımı kolaydır. Kurulum komutu:

sudo apt install simplescreenrecorder

Bilmen gereken bir şey: SimpleScreenRecorder, XFCE’nin kullandığı X11 görüntü sisteminde sorunsuz çalışır. GNOME’un Wayland adlı yeni görüntü sisteminde ekranı yakalayamayabilir; GNOME kullanıyorsan yerleşik aracı ya da OBS Studio’yu tercih et.

vokoscreenNG: kamera ve ekran bir arada

vokoscreenNG, ekran kaydına kameranı küçük bir pencere olarak ekleyebilen, Türkçe arayüzü de bulunan ücretsiz bir programdır. Kayıt sırasında ekrana büyüteç getirme, tuş vuruşlarını gösterme ve zamanlayıcı gibi eğitim videolarında işe yarayan özellikleri vardır. Öğretmenlerin ders anlatım videoları için sevdiği araçlardandır.

sudo apt install vokoscreen-ng

OBS Studio: Linux’ta da tam bir stüdyo

OBS Studio, Windows ve macOS’ta olduğu gibi Linux’ta da ücretsiz ve açık kaynaklıdır. Ekranı, kamerayı, mikrofonu, resimleri ve yazıları sahneler hâlinde birleştirir; hem kayıt hem canlı yayın yapar.

Pardus’ta Yazılım Merkezi’nden ya da şu komutla kurulabilir:

sudo apt install obs-studio

İlk açılışta otomatik yapılandırma sihirbazında “Kayıt için en iyi duruma getir”i seç. Ardından “Kaynaklar” bölümüne + ile ekran yakalamayı ekle. XFCE’de bu kaynağın adı genellikle “Ekran Yakalama (XSHM)”, GNOME/Wayland’da ise “Ekran Yakalama (PipeWire)”dir. PipeWire seçeneğinde sistem sana hangi ekranı paylaşmak istediğini soran bir pencere açar; bu, programların izinsiz ekranını izlemesini engelleyen bir güvenlik önlemidir.

Mikrofon ve masaüstü sesi seviyesini “Ses Karıştırıcı” bölümünden ayarla, birkaç saniyelik bir deneme kaydı yap ve dinle. Her şey yolundaysa “Kaydı Başlat”a bas.

Kaydettikten sonra: Kdenlive, Shotcut ve OpenShot

Ham kayıtlar genellikle baştan ve sondan kesilmeye, araya yazı ya da müzik eklenmeye ihtiyaç duyar. Linux’ta bunun için güçlü ve ücretsiz video düzenleyiciler vardır:

Kdenlive: KDE topluluğunun geliştirdiği, çok katmanlı zaman çizelgesi, geçişler, efektler ve altyazı desteği olan profesyonel bir düzenleyicidir. Öğrenmesi biraz zaman alır ama YouTube videoları hazırlayan birçok kişi tarafından kullanılır.

Shotcut: Windows, macOS ve Linux’ta çalışan, birçok video biçimini doğrudan açabilen ücretsiz bir düzenleyicidir.

OpenShot: En sade arayüze sahip olanlardan biridir. Kısa okul projeleri için iyi bir başlangıçtır.

Basit bir kesme işlemi için bile bu programlardan birini öğrenmek, ileride YouTube ya da okul projeleri için video hazırlarken çok işine yarar.

GIF hazırlamak istersen kısa bir MP4 kaydını çevrim içi araçlara yüklemek yerine terminalde ffmpeg ile kendi bilgisayarında dönüştürebilirsin. Böylece görüntün başka bir sunucuya gitmez:

ffmpeg -i kayit.mp4 -vf "fps=10,scale=640:-1" kayit.gif

Bu komut videoyu saniyede 10 kare ve 640 piksel genişlikte bir GIF’e çevirir. ffmpeg yüklü değilse “sudo apt install ffmpeg” ile kurulabilir.

Linux’ta ücretli yazılım var mı?

Ekran kaydı alanında Linux için ücretli program çok azdır, çünkü ücretsiz açık kaynak araçlar bu işi zaten çok iyi yapar. Windows’ta popüler olan Camtasia ve Snagit gibi ücretli programların Linux sürümü bulunmaz.

Bazı ücretli ve profesyonel video düzenleme programlarının Linux sürümü vardır. Örneğin DaVinci Resolve’un ücretsiz bir sürümü ve daha gelişmiş özellikler içeren ücretli Studio sürümü Linux’ta da çalışır; ancak güçlü bir ekran kartı ister ve kurulumu Pardus’ta diğer programlar kadar kolay değildir.

Açık kaynak programlar ücretsizdir ama geliştiricileri bağışlarla destekler. Bir programı çok seviyorsan ailenle birlikte projenin sitesindeki bağış seçeneklerine bakabilir, hata bildirerek ya da Türkçe çeviriye katkı vererek de destek olabilirsin.

Hangi işe hangi araç?

Hızlı bir ekran görüntüsü: XFCE’de Print Screen, GNOME’da Print Screen araç çubuğu.

Üzerine ok ve numara eklenmiş anlatım görseli: Flameshot.

Sessiz, kısa bir ekran videosu: GNOME’un yerleşik kaydı.

Sesli ekran videosu, eski bilgisayarda: SimpleScreenRecorder (XFCE).

Kamera görüntülü ders videosu: vokoscreenNG ya da OBS Studio.

Sahneli, profesyonel kayıt ve canlı yayın: OBS Studio.

Kaydı düzenlemek: OpenShot ile başla, ihtiyacın arttıkça Kdenlive’a geç.

Gizlilik ve telif

Ekran görüntüsünü paylaşmadan önce içinde e-posta adresin, kullanıcı adın, açık sekmelerin ya da bildirimlerin görünüp görünmediğini kontrol et. Flameshot’ın bulanıklaştırma aracı bu iş için biçilmiş kaftandır.

Başkalarının görüntülü görüşmelerini, mesajlarını ya da fotoğraflarını izinsiz kaydetme ve paylaşma.

Film, dizi ya da ücretli eğitim içeriklerini kaydedip paylaşmak telif haklarını çiğner. Kendi ürettiğin içeriği kaydet.

Uygula: Pardus’ta adım adım anlatım görseli

1. Anlatmak istediğin küçük bir işlem seç: “Masaüstünde yeni klasör nasıl açılır?” gibi.

2. İşlemin her adımında Shift+Print Screen ile ilgili bölgenin görüntüsünü al.

3. Flameshot kuruluysa son görüntüyü Flameshot ile alıp üzerine 1, 2, 3 numaralarını ve okları ekle.

4. Görüntüleri LibreOffice Impress’te birer slayda yerleştir ve kısa açıklamalar yaz.

5. Bonus: Aynı işlemi SimpleScreenRecorder ya da GNOME kaydıyla 30 saniyelik bir videoya dönüştür, OpenShot’ta başına bir başlık ekle.

Bu küçük projeyle hem kayıt araçlarını hem de bilgiyi adım adım anlatma becerisini geliştirmiş olursun. Üstelik hepsini tek kuruş ödemeden, açık kaynak araçlarla yapmış olursun.

Kaynaklar ve ileri okuma

KEŞFE DEVAM

Bir sonraki merakın ne?

Mavi arka planda bir bilgisayar ekranı; köşesinde kırmızı kayıt düğmesi, üstünde kesik çizgili seçim çerçevesi ve yanında küçük bir film şeridi.
8 dk okumaYeni keşif

Windows’ta ekran görüntüsü ve ekran videosu: yerleşik, ücretsiz ve ücretli araçlar

Bir oyundaki rekorunu göstermek, öğretmenine bir hatanın ekranını göndermek, bir programın nasıl kullanıldığını anlatan video çekmek... Hepsi için ekran görüntüsü ve ekran kaydı gerekir. Windows bunun için hiçbir şey indirmeden kullanabileceğin araçlarla gelir. Daha fazlasını istersen OBS Studio ve ShareX gibi ücretsiz, Camtasia ve Snagit gibi ücretli programlar vardır. Bu rehberde hepsini, nerede işe yaradıklarıyla birlikte anlatıyoruz.

Yazıyı oku
Gümüş arka planda ince kenarlı bir dizüstü ekranı; üzerinde artı şeklinde imleç, kesik çizgili seçim alanı ve küçük bir kayıt düğmesi.
7 dk okumaYeni keşif

Mac’te ekran görüntüsü ve ekran videosu: yerleşik, ücretsiz ve ücretli araçlar

Mac’te ekran görüntüsü almak için ne bir program açmana ne de bir şey indirmene gerek var: Command, Shift ve bir sayı yeter. Ekran videosu için de yerleşik bir araç çubuğu ve QuickTime Player hazır bekler. Daha fazlası için OBS Studio, Kap ve iMovie gibi ücretsiz, CleanShot X, ScreenFlow ve Camtasia gibi ücretli seçenekler vardır. Bu rehberde Mac’te ekranı yakalamanın bütün yollarını anlatıyoruz.

Yazıyı oku
Mor tonlu arka planda masaüstü bir mikrofon, kulaklık, küçük bir kamera ve ekranında oyun ile sohbet penceresi görünen bir monitör; köşede kırmızı CANLI etiketi.
12 dk okumaYeni keşif

Canlı yayın nasıl yapılır? Windows’ta oyun ve sohbet yayını için yazılım ve donanım rehberi

Bir oyuncunun binlerce kişiyle aynı anda oyun oynadığı, bir sohbet yayınında izleyicilerin sorularının anında cevaplandığı canlı yayınlar bugün başlı başına bir meslek. Peki bu yayınların arkasında neler var? Hangi programlar görüntüyü internete gönderiyor, mikrofon ve kulaklık neden bu kadar önemli, kamera ve ışık nasıl seçilir? Bu rehberde Windows’ta canlı yayının yazılım ve donanım tarafını adım adım anlatıyoruz; güvenli yayın kurallarını da unutmadan.

Yazıyı oku