Abaküs: insanlığın ilk hesap aracı

Nedir, nasıl çalışır?

Abaküs, bir çerçeve içinde dizili boncuklardan oluşan bir hesap aletidir. Boncukları kaydırdıkça toplama, çıkarma, hatta çarpma ve bölme işlemleri yapılabilir. Kullanıcı her basamak için ayrı bir sıraya bakar; zihinle elle birlikte çalışır. Bugünkü gibi bir ekran ya da düğme yoktur; parmaklar hem klavye hem de ekran işlevi görür.

Nerede ve ne zaman kullanıldı?

Abaküse benzer araçların çok eski medeniyetlerde kullanıldığı bilinmektedir. Çin, Japonya ve Rusya gibi farklı ülkeler kendi versiyonlarını geliştirdi. Japonya’daki soroban bugün bile okullarda öğretilmektedir; ustalar boncukları o kadar hızlı hareket ettirir ki zihinden yapılan hesabı geçebilirler.

Abaküs ve bugünkü bilgisayar

Abaküs bir yazılım çalıştırmaz, elektrik kullanmaz. Ama "basamak değeri" ve "sayıları temsil etme" fikirleri günümüz bilgisayarlarına kadar uzanır. Bilgisayar da basamakları temsil eder; farkı bunu boncuklarla değil elektrik sinyalleriyle yapmasıdır.

Kendin dene

Kâğıda beş sütun çiz ve her sütuna birler, onlar, yüzler, binler, on binler yaz. Birkaç toplama işlemini bu sütunlarla çöz. Taşıma kuralını uyguladığında abaküsün temel mantığını parmakların aracılığıyla yaşamış olursun.