Kod KâşifiMERAK ET. DENE. KEŞFET.Bir şey öğren

Yayıncı: Kod Kâşifi · Düzeltme bildir

Algoritma nedir? Aslında her gün kullanıyorsun!

Sabah kalkıyorsun, yüzünü yıkıyorsun, kahvaltını yapıyorsun, okula gidiyorsun. Farkında olmadan bir dizi adımı sırayla uyguladın bile.

Bir çocuk, sabah adımlarını ve yağmurda şemsiye seçimini gösteren minyatür yolda ilerliyor.
Adım adım tarifler, sabah hazırlığında bile karşımıza çıkar. Kod Kâşifi için üretilen yapay zekâ illüstrasyonu.

Tarifin en önemli eksik cümlesi

Bir arkadaşına kâğıttan uçak yapmayı öğretirken önce ikiye katla diyorsun. Arkadaşın kâğıdı kısa kenardan katlıyor, sen uzun kenardan bekliyorsun. İkiniz de aynı cümleyi duyduğunuz hâlde farklı sonuç oluşuyor. Algoritmanın temel meselesi burada görünür: hedefi söylemek yetmez, yapılacak adımların yeterince açık olması gerekir. Bilgisayar biliminde algoritma, bir problemi çözmek için tanımlanan işlemler ve kurallardır. İyi bir açıklama, onu uygulayan kişinin senin aklını okumaya ihtiyaç duymasını azaltır.

Bir yemek tarifi bu fikre benzer: malzemeler alınır, belirli işlemler yapılır ve bir sonuç beklenir. Ancak biraz pişir gibi ifadeler deneyimli insanın bilgisini kullanır. Bir bilgisayara veya yeni öğrenen birine talimat verirken miktar, süre ve koşulları daha açık tanımlamak gerekebilir. Benzetmeler başlangıç sağlar; gerçek yöntemi kurarken ayrıntıların hangi kısmının gerekli olduğunu düşünmek gerekir. Algoritma yalnız numaralanmış cümle görünümünden ibaret değildir.

Başlangıçta ne var, sonunda ne istiyoruz?

Bir sınıfın kitap listesindeki en uzun başlığı bulmak istediğini düşün. Başlangıçtaki bilgi listedir; sonuç ise seçilen başlık olabilir. Bir yöntem ilk başlığı aday seçmek, sonraki başlıkları sırayla karşılaştırmak ve daha uzun olanı yeni aday yapmak olabilir. Listenin sonuna geldiğinde elindeki aday sonuçtur. Bu açıklama yalnız tek bir listeye değil, aynı biçimde hazırlanmış başka listelere de uygulanabilir. Algoritmanın yararı, bir iş için tekrar kullanılabilir düşünce düzeni kurmasıdır.

Şimdi iki ayrıntıyı sor: liste boşsa ne olacak, aynı uzunlukta iki başlık varsa hangisi seçilecek? Bu sorular yöntemi bozmak için değil, belirsizliğini azaltmak için sorulur. İlkini seç veya eşitlerin hepsini bildir gibi farklı geçerli kurallar yazılabilir. Önemli olan kuralın amaca uygun ve açık olmasıdır. Bir algoritmayı değerlendirirken yalnız kolay örnekte doğru sonucu değil, kenarda kalan durumlarda ne yaptığını da incelemek gerekir.

Birden çok doğru yol olabilir

Aynı kitap sorununu bütün başlıkları uzunluğa göre sıralayıp en uzununu alarak da çözebilirsin. Her iki yöntem sonuç verebilir; yaptıkları iş miktarı farklıdır. Yalnız tek bir en uzun başlığı arıyorsan bütün listeyi sıralamak gereksiz işlemler oluşturabilir. Daha sonra başlıkları başka sırada da kullanacaksan sıralama işine yarayabilir. Bu yüzden en iyi yöntem sorusu, yalnız doğru cevapla değil ne yapmak istediğin ve hangi kaynaklara sahip olduğunla ilişkilidir.

Günlük hayattaki yol tarifleri, oyun kuralları ve düzenleme işleri algoritmaya benzeyen yapılar içerir. Bir yolu açıklarken hangi kavşakta karar verileceğini belirtirsin; oyunda hangi koşulda puan kazanılacağını yazarsın. Bilgisayarda bu düşünceler bir programlama dilinin kurallarıyla ifade edilir. Algoritma fikriyle yazılmış kod aynı şey değildir: önce yöntemi doğal dilde veya şemada anlatabilir, sonra uygun araçla uygulayabilirsin. Kod, düşüncenin belirli bir ortamda çalıştırılabilir biçimidir.

Kendi yöntemini birine teslim et

Beş hayalî kitap başlığı yazıp en uzun başlığı bulma yöntemin için bir deneme yap. Sonra arkadaşına yalnız talimatı ver. Sen müdahale etmeden aynı kurala göre sonuç bulabiliyor mu? Takıldığı yeri not al; hemen uzun bir açıklama eklemek yerine eksik bilgi veya belirsiz sözü bul. İkinci denemede listeyi değiştir. Böylece bir sonuca tesadüfen ulaşmakla, açık yöntem kullanarak ulaşmak arasındaki farkı daha iyi görürsün.

Sitedeki Hata Avcısı gibi algoritma oyunlarında bozuk adımları ararken de bu gözle bakabilirsin. Adım sırası mı yanlış, karar sorusu mu eksik, tekrar ne zaman duracağını mı bilmiyor? Büyük problemleri parçalara ayırmak her sorunu anında çözmez; ama hangi parçanın anlaşılmadığını görünür yapar. Bir algoritma öğrendiğinde yalnız bir tarif ezberlemezsin. Amacı, işlemi ve sonucu birbirine bağlayan bir düşünme biçimini denemiş olursun.

Kaynaklar ve ileri okuma

Bir algoritmayı zor örnekle sına

Amaç, 3, 9, 4, 9 sayıları arasındaki en büyük değeri bulmak. Sadece sonucu söylemek yerine tekrar uygulanabilen bir yöntem yaz.

  1. İlk sayıyı geçici en büyük değer olarak seç.
  2. Sıradaki sayı daha büyükse geçici değeri değiştir; eşit veya küçükse koru.
  3. Son sayıya kadar devam et. Her adımdaki geçici değeri kaydet.
  4. Listenin boş olduğu durumda yönteminin ne cevap vereceğini ayrıca belirt.
Sonucunu karşılaştır

Geçici değerler 3, 9, 9, 9 olur; sonuç 9'dur. Eşit en büyük değer iki kez görünür ama en büyük değer değişmez. Boş listede ilk sayı olmadığı için 'liste boş' gibi ayrı bir sonuç gerekir.

Robot Rotası ile komut sırasını dene →

OKU · DENE · ÖĞREN

Bir fikri adımlara dönüştür

Okula hazırlanmanı dört adımda yaz. İki adımın yerini değiştirince ne olur? Sonra robotun rotasında aynı düşünceyi dene.

KEŞFE DEVAM

Bir sonraki merakın ne?

Ortadaki kart seçilince aramanın gereksiz yarısı silikleşip geride kalıyor.
7 dk okumaYeni keşif

Sıralı kartlarda aramayı yarıya indir

Bir deste numaralı kart küçükten büyüğe dizilmişse, aradığın sayıyı bulmak için baştan tek tek bakman gerekmez. Ortadaki kart sana hangi yarıya yönelmen gerektiğini söyler.

Yazıyı oku
Lacivert arka planda koyu bir komut istemi penceresi; içinde yeşil ve mavi renkli komut satırları ve yanıp sönen bir imleç.
11 dk okumaYeni keşif

Windows CMD rehberi: siyah pencereyle neler yapabilirsin?

Filmlerde hacker’ların yeşil yazılı siyah pencerelere hızla bir şeyler yazdığını görmüşsündür. Gerçekte bu pencere, Windows’ta herkesin bilgisayarında hazır bekleyen Komut İstemi’dir, yani CMD. Onunla klasörlerde gezinebilir, internet bağlantını test edebilir, bilgisayarını tanıyabilir, hatta küçük oyunlar ve otomatik yedekleme araçları yazabilirsin. Bu rehberde basit komutlardan orta seviye betiklere kadar adım adım ilerleyeceğiz.

Yazıyı oku
Turuncu tonlu arka planda koyu bir terminal penceresi; içinde yeşil bir dolar işaretiyle başlayan komut satırları ve küçük bir parsa benzeyen benek desenleri.
10 dk okumaYeni keşif

Pardus terminal rehberi: Linux komutlarıyla ilk adımdan ilk betiğe

Linux dünyasında terminal bir yedek araç değil, işletim sisteminin kalbine açılan bir kapıdır. Pardus’ta terminali açtığında, dünyanın en büyük sunucularını, süper bilgisayarlarını ve Android telefonların temelini oluşturan aynı komut geleneğiyle konuşmaya başlarsın. Bu rehberde basit gezinme komutlarından paket kurmaya, borulardan ilk bash betiğine kadar Pardus terminalini adım adım keşfedeceğiz.

Yazıyı oku