Kod KâşifiMERAK ET. DENE. KEŞFET.Bir şey öğren

Yayıncı: Kod Kâşifi · Düzeltme bildir

ARPANET: ağın ilk tohumu

İnternetin öncüsü olan ARPANET, 1969’da yalnızca birkaç bilgisayarı birbirine bağladı. O küçük bağlantı büyük bir ağacın tohumuydu.

Dört eski bilgisayar noktası arasındaki ilk bağlantı, geniş ağın tohumu gibi büyüyor.
ARPANET'in birkaç bilgisayarı bağlayan ilk denemeleri internetin gelişimine katkı sağladı. Kod Kâşifi için üretilen yapay zekâ illüstrasyonu.

Neden kuruldu?

ARPANET, ABD savunma araştırmaları için oluşturuldu. Araştırma kurumlarındaki bilgisayarların ve kaynakların paylaşılması önemli amaçlarındandı. Mesajların tek bir hat yerine farklı yollardan geçebileceği bir yapı kurgulandı. Bu fikir "paket anahtarlama" adını taşır. 1969’da gönderilen ilk mesajın "LO" olduğu anlatılır; "LOGIN" yazılmaya çalışılırken sistem çöktü, yalnızca iki harf geçebildi. Büyük bir teknolojik adımın ilk iletisi iki harfti. Bu, yazılım hatalarının tarihin başından beri var olduğunu da hatırlatır.

Araştırmacı ağından herkese

ARPANET başlangıçta üniversite ve araştırma kurumlarına açıktı. Zamanla daha fazla kurum bağlandı; yeni protokoller geliştirildi. Sonraki ağlar ve ortak protokoller, bugünkü internetin gelişiminde rol oynadı. Bir haritada birkaç şehri işaretle. Aralarına farklı yollar çiz. Bir yol kapanırsa mesaj hangi yoldan geçer? ARPANET’in paket yönlendirme mantığını kâğıt üzerinde canlandırabilirsin.

Bir ağdan ağların ortak diline

Sınıfta dört bilgisayarın birbirine bağlandığını düşün. Birinden diğerine mesaj gönderebilmek, dünyadaki bütün ağlarla konuşabildikleri anlamına gelmez. ARPANET’i incelerken bir ağın gelişmesi ile farklı ağların ortak kurallarla birleşmesini ayrı görmek önemlidir. İnternet bu yüzden tek bir kablonun ya da tek bir tanıtımın hikâyesi değildir. Bir mesajın parçalara ayrılıp taşınması, hattın yalnız o mesaja ayrılması fikrinden farklıdır.

Paketlerin üzerine yönlendirme için bilgiler eklenebilir; ağ onları uygun yollar üzerinden taşımaya çalışır. Böyle bir düzenin çalışması için hem makineler hem iletişim kuralları gerekir. Bugün kullandığın web, bu ağların üzerinde çalışan hizmetlerden biridir. İnternetle web aynı sözcük gibi kullanılsa da farklı katmanları anlatırlar. E-posta veya başka bir ağ uygulaması, web sayfası açmadan da iletişim kurabilir. Tarihi öğrenmek burada adları ezberlemekten çok, her yeniliğin hangi sorunu çözdüğünü ayırmanı sağlar.

Araştırma kaynaklarını paylaşmanın sorusu

Bir araştırma kurumunun çok güçlü, başka kurumun farklı işte yararlı bir bilgisayarı olsun. Bunları bağlamak, insanların bütün donanımı her yerde yeniden kurmadan kaynak paylaşmasını sağlayabilir. ARPANET'in gelişiminde araştırma bilgisayarlarının haberleşmesi ve kaynak paylaşımı önemliydi. Ağın yalnız bir saldırıdan kurtulmak için tasarlandığı kısa hikâye bu kapsamı daraltır. Paket anahtarlama fikri, iletişim kaynaklarını farklı biçimde kullanmaya imkân veren teknik gelişmelerden biriydi.

1969'daki erken bağlantılar ile bugün dünyanın farklı ağlarını birleştiren internet aynı büyüklükte ve yapıda değildir. İnternet, sonraki protokoller ve ağların birbirine bağlanmasıyla gelişti. ARPANET 1990'da sona erdi; ticari internetin büyümesi tek bir ağın doğrudan mağazalara açılması gibi basit değildi. Tarihi bir çizgiye yerleştirirken her aşamanın hangi sorunu çözdüğünü yaz. İlk iki harflik mesaj ilginç bir başlangıçtır; onu mümkün kılan ekipler ve bağlantı düzeni de hikâyenin parçasıdır.

Kaynaklar ve ileri okuma

KEŞFE DEVAM

Bir sonraki merakın ne?

Telgraf dalgası, ilk solucan, disket, kalpli e-posta ve kalkanla 1903’ten 2017’ye uzanan siber tarih zaman çizgisi
12 dk okumaYeni keşif

Hack’in tarihi: sihirbazın telgrafından fidye yazılımlarına

İlk “hack” bir bilgisayarda değil, 1903’te bir telsiz gösterisinde yaşandı. Sonra bir mısır gevreği düdüğü, “yakala beni” diyen bir program, 75 sentlik bir hesap hatası ve “seni seviyorum” yazan bir e-posta geldi. Bu yazıda 120 yılı aşan merak, şaka, suç ve savunma hikâyesini birlikte geziyoruz.

Yazıyı oku
Bir öğrenci, eski bir hesap yolunu adım taşları olarak izleyip küçük bir robota bağlıyor.
4 dk okumaYeni keşif

El-Harezmi: algoritma kelimesi bir isimden gelir

Algoritma bugün kodun içindeki adım listesi gibi kullanılıyor. Kelimenin kendisi ise dokuzuncu yüzyılda Bağdat’ta hesap yöntemleri yazan bir bilginin adından türedi.

Yazıyı oku
Bitmemiş dişli bir makinenin yanında, girdi, işlem, bellek ve çıktıyı gösteren kâğıt plan duruyor.
4 dk okumaYeni keşif

Charles Babbage: bitmeyen makine, süren fikir

Charles Babbage’ın en ünlü makinesi hiç tam bitmedi. Yine de içinde girdi, işlem, bellek ve çıktı vardı. Bilgisayar daha ortada yokken bu düzen düşünülmüştü.

Yazıyı oku