Fortran bilim insanlarınaydı, COBOL iş dünyasınaydı. BASIC ise öğrenciler ve meraklılar için tasarlanmıştı. "Herkes kod yazabilir" fikrini yaydı.
BASIC, öğrencilerin ve meraklıların programlamaya başlamasını kolaylaştırmayı amaçladı. Kod Kâşifi için üretilen yapay zekâ illüstrasyonu.
Nasıl doğdu?
1960’ların ortasında Dartmouth Üniversitesi’nde John Kemeny ve Thomas Kurtz, öğrencilerin bilgisayar kullanmasını kolaylaştırmak amacıyla BASIC’i tasarladı. BASIC basit İngilizce komutlarla çalışıyordu: PRINT, INPUT, GOTO gibi. Bu dil, daha önce hiç kod yazmamış kişilere kapıyı araladı. 1970’lerin sonunda kişisel bilgisayarlar yaygınlaşınca BASIC en çok kullanılan dillerden biri hâline geldi. Dergi ve kitaplarda program listeleri yayınlanıyor, okuyucular bunları klavyeden girerek çalıştırıyordu. Kod yazmak artık laboratuvar dışına çıkmıştı.
Öğretici yanı
BASIC’te hata almak korkutucu değildi; makine çoğu zaman hangi satırda sorun olduğunu söylüyordu. Bu, programlamayı daha az ürkütücü kıldı. Bugün Scratch ve benzer blok tabanlı ortamlar, BASIC’in "herkes yapabilir" ruhunu yaşatmaktadır. Çevrimiçi bir BASIC yorumlayıcısı bul. Tek satır yaz: PRINT ve ardından bir selamlama metni. Ekranda göründüğünde, on milyonlarca insanın aynı kapıdan girdiğini hissedeceksin.
Bir komutun sana cevap vermesi
Bir bilgisayarda birkaç kısa satır yazıp hemen sonuç görmek heyecan vericidir. BASIC’in eğitim açısından çekici yanlarından biri, yeni başlayanların makineye küçük işler yaptırabilmesiydi. Programlama yalnız karmaşık aygıtları yöneten dar bir grubun işi olmak zorunda değildi. Öğrenci bir hesap veya basit çizimle kendi denemesini kurabilirdi. Kısa bir dilin kolay görünmesi, bütün sorunların kendiliğinden kolaylaşacağı anlamına gelmez. Değişkeni yanlış kullanabilir, döngüyü bitirmeyi unutabilir veya hangi sırayla işlem yapacağını karıştırabilirsin.
Dil, fikrini ifade etmenin aracıdır; problem kurma ve test etme ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Eski bilgisayarlarda satır numaraları programın akışında önemliydi. Bugünkü dillerin çoğu farklı düzenler kullanır. Yine de ekrana bir çıktı ver, bir değer sakla ve belirli adımı tekrarla fikirleri yaşamaya devam eder. Eski bir dili incelerken yalnız tarih duygusu değil, değişmeyen programlama düşüncelerini de görürsün. İlk çalışman büyük bir oyun olmak zorunda değildir; beklediğin sonucu veren küçük bir deneme de gerçek programdır.
Bir ekran çıktısından programın düşüncesine
BASIC ailesindeki birçok ortamda PRINT komutu, ekrana bir değer veya metin yazdırmak için kullanılır. Küçük bir selamlama çıktısı almak, bilgisayarla ilk konuşma gibi hissedilebilir. Ama yalnız hazır satırı kopyalamakla davranışı anlamak farklıdır. Metni değiştirince hangi kısmın sabit kaldığını, bir sayı yazdırınca sonucun nasıl göründüğünü incele. İlk denemeni anlamlı yapan büyüklüğü değil, yaptığın değişikliğin sonucunu açıklayabilmendir.
BASIC'in farklı sürümleri bulunur; eski bir kitapta gördüğün bütün komutların her ortamda aynı çalışmasını beklememelisin. Satır numaraları, grafik komutları ve programı başlatma biçimi değişebilir. Bir öğretmenin seçtiği güvenilir öğrenme ortamıyla ilerlemek, bilinmeyen sitelerden dosya indirmeden de deneme yapmanı sağlar. Tarihî bir dilin bugünkü değeri, aynı araçta kalmak zorunda olmamız değildir. Çıktı, değişken, karar ve tekrar gibi düşüncelerin zamanla nasıl taşındığını görmemizdir.