Kod KâşifiMERAK ET. DENE. KEŞFET.Bir şey öğren

Yayıncı: Kod Kâşifi · Düzeltme bildir

BASIC: herkes programlayabilir

Fortran bilim insanlarınaydı, COBOL iş dünyasınaydı. BASIC ise öğrenciler ve meraklılar için tasarlanmıştı. "Herkes kod yazabilir" fikrini yaydı.

Meraklı öğrenciler basit yönergelerle bilgisayarda renkli geometrik çizim oluşturuyor.
BASIC, öğrencilerin ve meraklıların programlamaya başlamasını kolaylaştırmayı amaçladı. Kod Kâşifi için üretilen yapay zekâ illüstrasyonu.

Nasıl doğdu?

1960’ların ortasında Dartmouth Üniversitesi’nde John Kemeny ve Thomas Kurtz, öğrencilerin bilgisayar kullanmasını kolaylaştırmak amacıyla BASIC’i tasarladı. BASIC basit İngilizce komutlarla çalışıyordu: PRINT, INPUT, GOTO gibi. Bu dil, daha önce hiç kod yazmamış kişilere kapıyı araladı. 1970’lerin sonunda kişisel bilgisayarlar yaygınlaşınca BASIC en çok kullanılan dillerden biri hâline geldi. Dergi ve kitaplarda program listeleri yayınlanıyor, okuyucular bunları klavyeden girerek çalıştırıyordu. Kod yazmak artık laboratuvar dışına çıkmıştı.

Öğretici yanı

BASIC’te hata almak korkutucu değildi; makine çoğu zaman hangi satırda sorun olduğunu söylüyordu. Bu, programlamayı daha az ürkütücü kıldı. Bugün Scratch ve benzer blok tabanlı ortamlar, BASIC’in "herkes yapabilir" ruhunu yaşatmaktadır. Çevrimiçi bir BASIC yorumlayıcısı bul. Tek satır yaz: PRINT ve ardından bir selamlama metni. Ekranda göründüğünde, on milyonlarca insanın aynı kapıdan girdiğini hissedeceksin.

Bir komutun sana cevap vermesi

Bir bilgisayarda birkaç kısa satır yazıp hemen sonuç görmek heyecan vericidir. BASIC’in eğitim açısından çekici yanlarından biri, yeni başlayanların makineye küçük işler yaptırabilmesiydi. Programlama yalnız karmaşık aygıtları yöneten dar bir grubun işi olmak zorunda değildi. Öğrenci bir hesap veya basit çizimle kendi denemesini kurabilirdi. Kısa bir dilin kolay görünmesi, bütün sorunların kendiliğinden kolaylaşacağı anlamına gelmez. Değişkeni yanlış kullanabilir, döngüyü bitirmeyi unutabilir veya hangi sırayla işlem yapacağını karıştırabilirsin.

Dil, fikrini ifade etmenin aracıdır; problem kurma ve test etme ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Eski bilgisayarlarda satır numaraları programın akışında önemliydi. Bugünkü dillerin çoğu farklı düzenler kullanır. Yine de ekrana bir çıktı ver, bir değer sakla ve belirli adımı tekrarla fikirleri yaşamaya devam eder. Eski bir dili incelerken yalnız tarih duygusu değil, değişmeyen programlama düşüncelerini de görürsün. İlk çalışman büyük bir oyun olmak zorunda değildir; beklediğin sonucu veren küçük bir deneme de gerçek programdır.

Bir ekran çıktısından programın düşüncesine

BASIC ailesindeki birçok ortamda PRINT komutu, ekrana bir değer veya metin yazdırmak için kullanılır. Küçük bir selamlama çıktısı almak, bilgisayarla ilk konuşma gibi hissedilebilir. Ama yalnız hazır satırı kopyalamakla davranışı anlamak farklıdır. Metni değiştirince hangi kısmın sabit kaldığını, bir sayı yazdırınca sonucun nasıl göründüğünü incele. İlk denemeni anlamlı yapan büyüklüğü değil, yaptığın değişikliğin sonucunu açıklayabilmendir.

BASIC'in farklı sürümleri bulunur; eski bir kitapta gördüğün bütün komutların her ortamda aynı çalışmasını beklememelisin. Satır numaraları, grafik komutları ve programı başlatma biçimi değişebilir. Bir öğretmenin seçtiği güvenilir öğrenme ortamıyla ilerlemek, bilinmeyen sitelerden dosya indirmeden de deneme yapmanı sağlar. Tarihî bir dilin bugünkü değeri, aynı araçta kalmak zorunda olmamız değildir. Çıktı, değişken, karar ve tekrar gibi düşüncelerin zamanla nasıl taşındığını görmemizdir.

Kaynaklar ve ileri okuma

KEŞFE DEVAM

Bir sonraki merakın ne?

Telgraf dalgası, ilk solucan, disket, kalpli e-posta ve kalkanla 1903’ten 2017’ye uzanan siber tarih zaman çizgisi
12 dk okumaYeni keşif

Hack’in tarihi: sihirbazın telgrafından fidye yazılımlarına

İlk “hack” bir bilgisayarda değil, 1903’te bir telsiz gösterisinde yaşandı. Sonra bir mısır gevreği düdüğü, “yakala beni” diyen bir program, 75 sentlik bir hesap hatası ve “seni seviyorum” yazan bir e-posta geldi. Bu yazıda 120 yılı aşan merak, şaka, suç ve savunma hikâyesini birlikte geziyoruz.

Yazıyı oku
Bir öğrenci, eski bir hesap yolunu adım taşları olarak izleyip küçük bir robota bağlıyor.
4 dk okumaYeni keşif

El-Harezmi: algoritma kelimesi bir isimden gelir

Algoritma bugün kodun içindeki adım listesi gibi kullanılıyor. Kelimenin kendisi ise dokuzuncu yüzyılda Bağdat’ta hesap yöntemleri yazan bir bilginin adından türedi.

Yazıyı oku
Bitmemiş dişli bir makinenin yanında, girdi, işlem, bellek ve çıktıyı gösteren kâğıt plan duruyor.
4 dk okumaYeni keşif

Charles Babbage: bitmeyen makine, süren fikir

Charles Babbage’ın en ünlü makinesi hiç tam bitmedi. Yine de içinde girdi, işlem, bellek ve çıktı vardı. Bilgisayar daha ortada yokken bu düzen düşünülmüştü.

Yazıyı oku