Kod KâşifiMERAK ET. DENE. KEŞFET.Bir şey öğren

Yayıncı: Kod Kâşifi · Düzeltme bildir

Floppy’den USB’ye: veri taşımanın evrimi

Her yeni nesil, veri taşımak için yeni bir araç buldu. Bu araçlar küçüldü, hızlandı ve daha fazla veri taşır hâle geldi.

Büyük disketten küçük USB belleğe uzanan dizide depolama araçları küçülüyor.
Taşınabilir depolama araçları zamanla küçülüp daha çok veri tutar hâle geldi. Kod Kâşifi için üretilen yapay zekâ illüstrasyonu.

Bir dosyayı cebinde taşımak

Bir ödev dosyasını başka bilgisayara götürmek istediğini düşün. Bir dönemde disket, başka bir dönemde optik disk veya USB bellek kullanılabiliyordu. Bunlar aynı nesnenin yalnız küçülmüş sürümleri değildir; veriyi saklama ve okuma biçimleri farklıdır. Disket manyetik kayıt kullanır, USB belleklerdeyse flash bellek bulunur. Taşınabilir depolamanın hikâyesi, kapasitenin artması kadar cihazların bu ortamlara hangi bağlantıyla ulaşabildiğinin ve insanların onları nasıl kullanabildiğinin de hikâyesidir.

USB, tek başına bellek anlamına gelmez; cihazlar arasında bağlantı için kullanılan bir standart ailesidir. USB bağlantılı klavye ile USB bellek farklı işler yapar. Bellek, depolama görevini yapan cihazdır ve çalışırken gerekli gücü bağlantıdan alabilir. Bağlantının bulunması da her dosyanın her yerde açılacağını garanti etmez. İşletim sistemi, dosya sistemi ve dosyanın biçimi gibi başka ayrıntılar uyumluluğu etkiler. Bir parçayı tanımak, bütün veri yolunu tanımak değildir.

Başlangıç her zaman gigabayt değildi

2000 civarında piyasaya çıkan erken USB flash bellekler, bugünkü büyük kapasitelerden çok daha küçüktü. Computer History Museum, 2000’de sunulan 8 megabaytlık ThumbDrive örneğini anlatır. Bu nedenle USB bellekler bir gigabayttan başladı demek doğru değildir. Zaman içinde farklı kapasiteler ve tasarımlar gelişti. Geçmişte küçük sayılan bir alanla ne yapıldığını düşünmek ilginçtir; dosyaların boyutu ve kullanım alışkanlıkları da aynı dönemin koşullarına bağlıydı.

Disketlerle USB bellekler arasında Zip veya Jaz gibi başka depolama çözümleri de kullanıldı. Bir ürünün yaygınlaşmasını yalnız en büyük kapasiteye sahip olması belirlemez. Okuyucu cihazın bulunması, maliyet, kullanım kolaylığı ve uyumluluk da etkiler. Kendi ödevin için bile büyük bir ortam, başka bilgisayarda okunamıyorsa işini çözmez. Bir teknolojinin başarısını incelerken hangi soruna cevap verdiğini ve çevresindeki diğer cihazların onu ne kadar desteklediğini birlikte düşünmek gerekir.

Nesne mi, ağdaki kopya mı?

Bulut depolama, dosyaya farklı yerlerden erişmek için başka bir yol sunar; dosya hizmetin gerçek sunucularında saklanır. İnternet bağlantısı ve hesap erişimi önemli olabilir. Fiziksel bellek ise ağ bağlantısı olmadan veri taşımaya yardımcı olabilir. İkisinin de kaybolma, erişim ve yedekleme gibi farklı soruları vardır. Birini her durumda üstün ilan etmek yerine hangi işi yapacağını düşün. Dosyayı paylaşmak, saklamak ve başka yere taşımak birbirine yakın ama aynı olmayan amaçlardır.

USB bellekteki tek kopyaya güvenmek de yedekleme değildir. Cihaz kaybolabilir veya arızalanabilir. Tanımadığın, kime ait olduğu bilinmeyen bir belleği rastgele takmak uygun bir deneme olmaz. Kendi ailenin veya okulun izin verdiği cihazlarla, boş örnek dosyalar üzerinden çalışabilirsin. Önemli çalışmanın güvenli ayrı kopyası ve anlaşılır adı olsun. Veri taşıma kolaylığı, dosyanın kaynağını ve korunmasını düşünme ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

Sayıları aynı birime getir

Kâğıtta 1,44 megabaytlık bir disketle hayalî 16 gigabaytlık bir belleği karşılaştır. Önce hangi birim tanımını kullandığını belirt; basit ondalık hesapta bir gigabaytı bin megabayt alabilirsin. Böylece 16.000’i 1,44’e bölerek yaklaşık kapasite oranını bulursun. Bu, tam olarak kaç gerçek dosyanın sığacağını göstermez; kullanılabilir alan ve dosya boyutları farklı olabilir. Yine de iki ortamın büyüklüğünü aynı birimde düşünmeyi sağlar.

Sonra bir metin dosyasıyla bir video dosyasının aynı boyutta olmadığını hayal et. Büyük kapasiteyi kaç ödev diye anlatmak için ödevlerin boyutunu da bilmek gerekir. Teknoloji sayılarını okurken birim, ölçülen şey ve karşılaştırma koşulu önemli üç sorudur. Disketten USB’ye uzanan değişim yalnız daha çok veri sığması değildir. İnsanların çalışmayı yanında götürmesi, başka cihazda açması ve güvenle saklaması için kurduğu bütün düzenin değişmesidir.

Kaynaklar ve ileri okuma

KEŞFE DEVAM

Bir sonraki merakın ne?

Telgraf dalgası, ilk solucan, disket, kalpli e-posta ve kalkanla 1903’ten 2017’ye uzanan siber tarih zaman çizgisi
12 dk okumaYeni keşif

Hack’in tarihi: sihirbazın telgrafından fidye yazılımlarına

İlk “hack” bir bilgisayarda değil, 1903’te bir telsiz gösterisinde yaşandı. Sonra bir mısır gevreği düdüğü, “yakala beni” diyen bir program, 75 sentlik bir hesap hatası ve “seni seviyorum” yazan bir e-posta geldi. Bu yazıda 120 yılı aşan merak, şaka, suç ve savunma hikâyesini birlikte geziyoruz.

Yazıyı oku
Bir öğrenci, eski bir hesap yolunu adım taşları olarak izleyip küçük bir robota bağlıyor.
4 dk okumaYeni keşif

El-Harezmi: algoritma kelimesi bir isimden gelir

Algoritma bugün kodun içindeki adım listesi gibi kullanılıyor. Kelimenin kendisi ise dokuzuncu yüzyılda Bağdat’ta hesap yöntemleri yazan bir bilginin adından türedi.

Yazıyı oku
Bitmemiş dişli bir makinenin yanında, girdi, işlem, bellek ve çıktıyı gösteren kâğıt plan duruyor.
4 dk okumaYeni keşif

Charles Babbage: bitmeyen makine, süren fikir

Charles Babbage’ın en ünlü makinesi hiç tam bitmedi. Yine de içinde girdi, işlem, bellek ve çıktı vardı. Bilgisayar daha ortada yokken bu düzen düşünülmüştü.

Yazıyı oku