Kod KâşifiMERAK ET. DENE. KEŞFET.Bir şey öğren

Yayıncı: Kod Kâşifi · Düzeltme bildir

Hedy Lamarr: oyuncu ve kablosuz iletişimin öncüsü

Hedy Lamarr Hollywood’un ünlü isimlerinden biriydi. Aynı zamanda kablosuz iletişimin temel taşlarından birini geliştirdi.

Piyano tuşları ve radyo vericisi, frekanslar arasında sıçrayan sinyal ışıklarını gösteriyor.
Lamarr, kablosuz iletişimde frekans değiştirme fikrine katkıda bulunan mucitlerden biriydi. Kod Kâşifi için üretilen yapay zekâ illüstrasyonu.

Bir oyuncunun başka merakı

Hedy Lamarr, 1914’te Avusturya’da doğdu ve sinema oyunculuğuyla tanındı. Fakat onun merakı yalnız filmlerle sınırlı değildi. Teknolojik sorunlar üzerine de düşündü. İkinci Dünya Savaşı sırasında radyo ile yönlendirilen sistemlerin iletişiminin engellenmesi sorunu dikkatini çekti. Besteci George Antheil ile birlikte bir çözüm üzerinde çalıştı. Bir insanın tanındığı meslek, düşünmekten hoşlandığı bütün konuları anlatmayabilir; Lamarr’ın hikâyesinin ilginç taraflarından biri budur.

İkisi 1942’de bir gizli iletişim sistemi için patent aldı. Fikir, verici ile alıcının kullandığı radyo frekansını uyumlu biçimde değiştirmekti. Antheil’in mekanik müzik sistemleriyle ilgisi, iki tarafın değişimlerini eşleştirme fikrinde işe yaradı. Bu ortaklık, farklı alanlardan gelen deneyimlerin bir mühendislik sorusuna katkı verebildiğini gösterir. Yine de bir fikrin patentlenmesiyle hemen uygulamaya girmesi aynı şey değildir; önerdikleri düzenek savaş sırasında yaygın biçimde kullanılmadı.

İki kişi aynı sırayı izlemeli

Üç hayalî radyo kanalı düşün: kırmızı, mavi ve yeşil. Gönderen kişi bir süre kırmızıdan, sonra yeşilden, ardından maviden mesaj yollasın. Dinleyen kişi bu değişimlerin sırasını ve zamanını bilmiyorsa mesajın parçalarını kaçırabilir. İki tarafın birlikte hareket etmesi bu nedenle gereklidir. Frekans atlaması, yalnız sürekli başka kanal seçmek değil, iletişimin iki ucunu anlaşabilecek şekilde uyumlu tutmaktır.

Tek bir frekansta güçlü bir girişim varsa farklı frekanslara geçmek bütün iletişimin o dar bölgeden etkilenmesini azaltabilir. Ancak bunun iletişimi her koşulda engellenemez veya gizli yaptığı söylenemez. Güvenlik, girişimin türü ve sistemin başka özellikleri de önem taşır. Basit renkli kanal oyunu yalnız temel fikri gösterir; gerçek radyo iletişimindeki ayrıntıları bütünüyle temsil etmez. Bir benzetmenin hangi noktaya kadar işe yaradığını bilmek de öğrenmenin parçasıdır.

Bugünkü teknolojiyle doğru bağ kurmak

Bluetooth iletişiminde frekans atlaması ve girişimi azaltmaya yönelik uyarlamalar kullanılır. Bu, Lamarr ve Antheil’in tarihsel katkısını öğrenirken karşılaşabileceğin güncel bir örnektir. Fakat “Lamarr bugünkü Wi-Fi’ı tek başına icat etti” demek doğru bir tarih anlatımı değildir. Kablosuz iletişim birçok kişinin, farklı dönemlerde geliştirdiği tekniklerden oluşur. Modern Wi-Fi sürümlerinin hepsini sürekli kanal atlayan bir sistem gibi açıklamak da yanıltıcıdır.

Lamarr’ın katkısının daha sonra tanınması, sinemadaki ününün yanında teknik emeğinin de görünmesini sağladı. 2014’te Lamarr ve Antheil National Inventors Hall of Fame’e alındı. Bu hikâyeyi bir kahramanın her şeyi başardığı masala çevirmeden de ilginç bulabilirsin. Bir sorunu görmeleri, farklı deneyimlerini birleştirmeleri ve paylaşılabilir bir öneri oluşturmaları yeterince merak uyandırıcıdır. Teknoloji tarihi, ortak çalışmaların izlerini de taşır.

Kâğıt kanallarıyla dene

Üç renkli kartı kanal olarak kullan ve bir arkadaşınla geçiş sırası belirle. Kısa mesajın parçalarını doğru renkte gösterilen kartların üstüne sırayla yaz. Arkadaşın da aynı sırayı izlesin. Sonra bir rengi “girişim var” diye geçici kapatıp neyin değiştiğini konuşun. Cihaz ayarlarını değiştirmeden yapacağınız bu oyun, ortak sıra ve zamanlamanın neden gerekli olduğunu gösterir. Mesajı alanın hangi bilgileri önceden bilmesi gerektiğini açıklayabilir misin?

Kaynaklar ve ileri okuma

KEŞFE DEVAM

Bir sonraki merakın ne?

Telgraf dalgası, ilk solucan, disket, kalpli e-posta ve kalkanla 1903’ten 2017’ye uzanan siber tarih zaman çizgisi
12 dk okumaYeni keşif

Hack’in tarihi: sihirbazın telgrafından fidye yazılımlarına

İlk “hack” bir bilgisayarda değil, 1903’te bir telsiz gösterisinde yaşandı. Sonra bir mısır gevreği düdüğü, “yakala beni” diyen bir program, 75 sentlik bir hesap hatası ve “seni seviyorum” yazan bir e-posta geldi. Bu yazıda 120 yılı aşan merak, şaka, suç ve savunma hikâyesini birlikte geziyoruz.

Yazıyı oku
Bir öğrenci, eski bir hesap yolunu adım taşları olarak izleyip küçük bir robota bağlıyor.
4 dk okumaYeni keşif

El-Harezmi: algoritma kelimesi bir isimden gelir

Algoritma bugün kodun içindeki adım listesi gibi kullanılıyor. Kelimenin kendisi ise dokuzuncu yüzyılda Bağdat’ta hesap yöntemleri yazan bir bilginin adından türedi.

Yazıyı oku
Bitmemiş dişli bir makinenin yanında, girdi, işlem, bellek ve çıktıyı gösteren kâğıt plan duruyor.
4 dk okumaYeni keşif

Charles Babbage: bitmeyen makine, süren fikir

Charles Babbage’ın en ünlü makinesi hiç tam bitmedi. Yine de içinde girdi, işlem, bellek ve çıktı vardı. Bilgisayar daha ortada yokken bu düzen düşünülmüştü.

Yazıyı oku