Kod KâşifiMERAK ET. DENE. KEŞFET.Bir şey öğren

Yayıncı: Kod Kâşifi · Düzeltme bildir

İlk kişisel bilgisayarlar: evinize gelen makine

Bir zamanlar bilgisayar sadece üniversitelerde ve büyük şirketlerde vardı. Sonra herkesin masasına sığacak kadar küçüldü.

Kurum odasındaki dev makineden aile masasındaki küçük bilgisayara uzanan zaman çizgisi.
Bilgisayarlar zamanla küçülüp evlerde ve kişisel masalarda kullanılabilir hâle geldi. Kod Kâşifi için üretilen yapay zekâ illüstrasyonu.

Makineyi evde kullanmak fikri

Bir bilgisayara sahip olmak bir zamanlar okulun veya kurumun büyük sistemini kullanmaktan çok farklıydı. Kişisel bilgisayarların yaygınlaşması, tek kişinin kendi çalışmalarını yapabileceği makinelerin büyümesiyle ilgiliydi. Küçülen elektronik parçalar ve mikroişlemciler bu gelişime katkı verdi. Fakat “1970’lerden önce bütün bilgisayarlar aynı büyüklükteydi” demek doğru olmaz. Farklı boyutta ve amaçta makineler vardı; önemli değişim, daha çok kişiye ulaşabilen kişisel kullanım düzeninin gelişmesiydi.

1975’te tanınan Altair 8800 gibi bilgisayarlar elektronik meraklıları için heyecan vericiydi. Ön panelindeki anahtarlar ve ışıklar, bugünkü klavye ve ekran deneyiminden farklı görünüyordu. Kit biçiminde edinilebilen bir makineyi hazırlamak teknik ilgi gerektirebilirdi. Bilgisayarı çalıştırma uğraşı, onunla yapmak istediğin iş kadar büyük bir uğraş olabiliyordu. Bu yüzden meraklılara uygun olan ilk deneyim, bütün ev kullanıcıları için aynı ölçüde kolay değildi.

Hazır bilgisayarın çekiciliği

1977’de Apple II ve başka kişisel bilgisayarlar daha bütünleşik ürünlerle dikkat çekti. Hazır kasa, klavye ve ekrana bağlanabilme gibi özellikler kullanıcının başlangıcını kolaylaştırabiliyordu. Ancak her ürünün bütün parçaları aynı paketteydi diye düşünme; ekran veya depolama gibi ihtiyaçlar ayrıca planlanabilirdi. Bir sistemin hazır görünmesiyle toplam kullanım düzeninin tamam olması farklıdır. Eski bir ilanı okurken hangi parçaların fiyata dahil olduğunu sormak bu nedenle yararlıdır.

Kullanıcı artık yalnız makineyi kurmayı değil, makineyle çizim, hesap veya oyun yapmayı düşünüyordu. Bu dönüşüm bilgisayarın çevresindeki araçlarla birlikte gerçekleşti. Programlar, depolama ve kullanım kılavuzları deneyimin parçasıydı. Bir bilgisayarın teknik özellikleri etkileyici olsa bile kullanıcı onu nasıl kullanacağını bilmiyorsa yararı sınırlı kalabilir. Kişisel bilgisayarların hikâyesinde kolay erişim ve anlaşılır kullanım, donanımın küçülmesi kadar önemli sorulardır.

Yazılım neden makineyi değiştirdi?

Kelime işlemciler yazıyı düzeltmeyi, elektronik tablolar hesapları düzenlemeyi, oyunlar ise etkileşimli eğlenceyi sağlayabiliyordu. Böyle programlar kişinin bilgisayara neden ihtiyaç duyacağını somutlaştırdı. Bir fiyat listesinin rakamını değiştirdiğinde hesapların yeniden yapılması, makinenin yalnız bir elektronik merak konusu olmadığını gösterirdi. Kullanım alanları genişledikçe farklı kişiler farklı programlara yöneldi. Kişisel bilgisayar tek bir görevin değil, çeşitli işlerin yapılabildiği araç haline geldi.

Bu tarih, bütün kullanıcıların teknik ayrıntıları tamamen bıraktığı anlamına gelmez. Bazıları program yazmaya ve donanımı geliştirmeye devam etti. Bazılarıysa hazır araçlarla kendi işini yaptı. Aynı makinenin farklı meraklara hizmet edebilmesi önemliydi. Bugün bir bilgisayarda oyun oynamakla kod yazmak farklı kullanım biçimleridir; ikisi de kişisel bilgisayar fikrinin çeşitliliğini gösterir. Teknolojinin yaygınlaşması, bütün insanların aynı işi yapması değil daha çok kişinin kendi amacını bulabilmesidir.

Eski fiyatı nasıl okuyabilirsin?

Ailenle 1977’ye ait güvenilir bir bilgisayar ilanı veya müze kaydı inceleyebilirsin. Fiyatı not ederken para birimini, yılı ve paketin içeriğini yaz. Eski rakamı bugünkü rakamla doğrudan karşılaştırmak alım gücünü göstermez; fiyat düzeyi ve gelirler de değişmiştir. Şimdilik kesin bir hesap yapmak yerine hangi parçaların ayrıca gerektiğini araştır. Eski bilgisayarın maliyetiyle kullanım kolaylığını birlikte düşünmek, kişisel bilgisayarın neden büyük bir değişim olduğunu anlamana yardımcı olur.

Kaynaklar ve ileri okuma

KEŞFE DEVAM

Bir sonraki merakın ne?

Telgraf dalgası, ilk solucan, disket, kalpli e-posta ve kalkanla 1903’ten 2017’ye uzanan siber tarih zaman çizgisi
12 dk okumaYeni keşif

Hack’in tarihi: sihirbazın telgrafından fidye yazılımlarına

İlk “hack” bir bilgisayarda değil, 1903’te bir telsiz gösterisinde yaşandı. Sonra bir mısır gevreği düdüğü, “yakala beni” diyen bir program, 75 sentlik bir hesap hatası ve “seni seviyorum” yazan bir e-posta geldi. Bu yazıda 120 yılı aşan merak, şaka, suç ve savunma hikâyesini birlikte geziyoruz.

Yazıyı oku
Bir öğrenci, eski bir hesap yolunu adım taşları olarak izleyip küçük bir robota bağlıyor.
4 dk okumaYeni keşif

El-Harezmi: algoritma kelimesi bir isimden gelir

Algoritma bugün kodun içindeki adım listesi gibi kullanılıyor. Kelimenin kendisi ise dokuzuncu yüzyılda Bağdat’ta hesap yöntemleri yazan bir bilginin adından türedi.

Yazıyı oku
Bitmemiş dişli bir makinenin yanında, girdi, işlem, bellek ve çıktıyı gösteren kâğıt plan duruyor.
4 dk okumaYeni keşif

Charles Babbage: bitmeyen makine, süren fikir

Charles Babbage’ın en ünlü makinesi hiç tam bitmedi. Yine de içinde girdi, işlem, bellek ve çıktı vardı. Bilgisayar daha ortada yokken bu düzen düşünülmüştü.

Yazıyı oku