Kod KâşifiMERAK ET. DENE. KEŞFET.Bir şey öğren

Yayıncı: Kod Kâşifi · Düzeltme bildir

İlk web tarayıcıları: sayfalar arasındaki köprü

Web metin ve bağlantılardan oluşan bir sistemdi. Tarayıcı ise bu sistemi görsele çeviren pencereydi. İlk tarayıcılar bugünküne hiç benzemiyordu.

İlk tarayıcı penceresi, metin sayfalarını bağlantı köprüleriyle birbirine bağlıyor.
Tarayıcı, web sayfalarını görüntüleyip bağlantılar arasında gezinmeyi sağlar. Kod Kâşifi için üretilen yapay zekâ illüstrasyonu.

Bir bağlantıyla başka belgeye geçmek

Bir sayfadaki kelimeye tıklayıp başka açıklamaya geçmek bugün sıradan görünebilir. Web’in başlangıcında bu bağlantılar, araştırmacıların farklı belgeler arasında bilgiye ulaşmasını kolaylaştıran fikrin parçasıydı. Tim Berners-Lee 1989’da CERN’de bir öneri hazırladı; 1990’da ilk web tarayıcısı ve ilgili sistemler geliştirildi. İlk tarayıcının adı WorldWideWeb’di ve belge düzenleme yeteneği de vardı. Bir aracı yalnız bugünkü görünüşüyle düşünmek onun başlangıçtaki görevlerini saklayabilir.

Web sayfalarının yapısı için HTML, iletişim için HTTP ve kaynak adresleri için URL bu düzenin önemli parçalarıdır. Tarayıcı, adresi kullanarak kaynaklara ulaşır ve gelen bilgiyi kullanıcıya sunar. Bu üç görevi ayırınca bağlantının arkasındaki işleyiş daha anlaşılır olur. İnternet bağlantısı yol sağlar; web sistemi ise sayfaların adreslenmesi, aktarılması ve birbirine bağlanması için kurallar kullanır. İnternetle webin aynı şey olmadığını burada da görebilirsin.

Mosaic’in etkisi

1993’te NCSA’da geliştirilen Mosaic, web’in daha geniş kitlelerce kullanılmasında önemli bir adım oldu. Metinle birlikte görselleri kullanışlı bir arayüzde gösterebilmesi ve farklı bilgisayarlarda erişilebilir olması dikkat çekti. Ancak onu bütün tarih boyunca tek grafik tarayıcı veya webdeki ilk görselin tek kaynağı gibi anlatmak gerekmez. Etkisini anlamak için özellikleri, kullanım kolaylığı ve yayılmasını birlikte düşünmek daha yararlıdır.

Mosaic’i geliştiren çevreden kişiler daha sonra Netscape’in çalışmalarında da yer aldı. 1990’larda tarayıcılar arasındaki rekabet büyüdü. Bu dönem kimi zaman tarayıcı savaşları adıyla anılır. Kullanıcının gördüğü sayfa, tarayıcıların desteklediği özelliklere bağlı olarak farklı davranabiliyordu. Ortak web standartlarının önemi burada belirginleşir: aynı sayfanın farklı araçlarda anlaşılabilir şekilde çalışması, geliştiriciler ve kullanıcılar için değer taşır. Rekabet ile birlikte uyum ihtiyacı da vardır.

Tarayıcı arama motoru değildir

Tarayıcı, web sayfalarına eriştiğin uygulamadır. Arama motoru ise bilgi aramana yardımcı olan hizmettir. Bir tarayıcının adres çubuğuna soru yazınca arama sonuçlarının açılması bu iki kavramı birleştirebilir, ama görevleri farklıdır. Bir kütüphaneye girdiğin kapı ile kitapları bulduğun katalog aynı şey değildir. Tarayıcıyla doğrudan bir adresi açabilir veya onun içinde bir arama hizmetini kullanabilirsin.

Bugünkü sayfalar tek HTML cevabından daha çok parça isteyebilir: görseller, stil dosyaları ve kod gibi kaynaklar alınabilir. Tarayıcı bunları kullanarak sayfanın görünüşünü ve etkileşimlerini oluşturur. Bir sayfayı açarken birçok işlemin yürüdüğünü görmek, ilk tarayıcıların neyi mümkün kıldığını anlamaya yardım eder. Kullanıcı bağlantıya dokunur; araç, adres ve iletişim kuralları bu küçük hareketi başka bilgilere ulaşan yol haline getirir.

Kullandığın köprüyü tanı

Ailenle veya öğretmeninle kullandığın tarayıcının adını bul. Bilinen bir eğitim sitesini açarken adres çubuğunda hangi alan adının yazdığını oku. Yeni hesap açmak veya giriş yapmak gerekmez. Tarayıcının adı, sitenin adı ve arama hizmetinin adını ayrı ayrı kâğıda yaz. Bu küçük ayrım, bir sorun olduğunda neyi tarif ettiğini netleştirir. Web’in tarihinde de aynı soru işe yarar: sayfa, hizmet ve onu açan araç hangi farklı görevleri yapıyor?

Kaynaklar ve ileri okuma

KEŞFE DEVAM

Bir sonraki merakın ne?

Telgraf dalgası, ilk solucan, disket, kalpli e-posta ve kalkanla 1903’ten 2017’ye uzanan siber tarih zaman çizgisi
12 dk okumaYeni keşif

Hack’in tarihi: sihirbazın telgrafından fidye yazılımlarına

İlk “hack” bir bilgisayarda değil, 1903’te bir telsiz gösterisinde yaşandı. Sonra bir mısır gevreği düdüğü, “yakala beni” diyen bir program, 75 sentlik bir hesap hatası ve “seni seviyorum” yazan bir e-posta geldi. Bu yazıda 120 yılı aşan merak, şaka, suç ve savunma hikâyesini birlikte geziyoruz.

Yazıyı oku
Bir öğrenci, eski bir hesap yolunu adım taşları olarak izleyip küçük bir robota bağlıyor.
4 dk okumaYeni keşif

El-Harezmi: algoritma kelimesi bir isimden gelir

Algoritma bugün kodun içindeki adım listesi gibi kullanılıyor. Kelimenin kendisi ise dokuzuncu yüzyılda Bağdat’ta hesap yöntemleri yazan bir bilginin adından türedi.

Yazıyı oku
Bitmemiş dişli bir makinenin yanında, girdi, işlem, bellek ve çıktıyı gösteren kâğıt plan duruyor.
4 dk okumaYeni keşif

Charles Babbage: bitmeyen makine, süren fikir

Charles Babbage’ın en ünlü makinesi hiç tam bitmedi. Yine de içinde girdi, işlem, bellek ve çıktı vardı. Bilgisayar daha ortada yokken bu düzen düşünülmüştü.

Yazıyı oku