Kod KâşifiMERAK ET. DENE. KEŞFET.Bir şey öğren

Yayıncı: Kod Kâşifi · Düzeltme bildir

Oyun karakteri hangi durumda?

Bir karakter yerdeyken koşu resmi, havadayken zıplama resmi gösteriyorsa oyun iki durumu ayırıyordur. Durumlar, programın o anda hangi kuralların geçerli olduğunu seçmesine yardım eder.

Karakterin durma, koşma ve zıplama pozları oklarla birbirine bağlanıyor.
Durum makinesi, karakterin hangi anda hangi kuralları izleyeceğini belirler. Kod Kâşifi için üretilen yapay zekâ illüstrasyonu.

Karakterin iki işi birden yapmaya çalışması

Ekrandaki karakter zıplama tuşuna basınca havaya yükseliyor, ama ayakları hâlâ yürüme animasyonunu oynatıyor. Başka bir denemede yere inmesine rağmen zıplama resmi kalıyor. Bu gariplikler sadece çizim hatası olmayabilir. Programın karakterin hangi durumda olduğunu ve o durumun hangi davranışlara izin verdiğini açıkça tutması gerekir. Durum makinesi, hareketleri dağınık komutlar yerine anlaşılır kurallarla ilişkilendirmeye yardımcı olur.

Bir oyun karakterinin durumu; boşta, yürüyor, zıplıyor veya düşüyor gibi adlandırılmış hâller olabilir. Sonlu durum makinesi, sınırlı sayıdaki bu hâller arasında kurallı geçişler yapar. Program bir anda hangi durumda olduğunu bilir ve o duruma ait resmi ya da hareketi seçer.

Sonlu sözcüğü burada önceden belirlenmiş, sınırlı sayıda durum bulunduğunu anlatır. Boşta, yürüyor, zıplıyor ve düşüyor gibi adlar seçebilirsin. Her adın davranış açısından bir anlamı olmalıdır. Sadece karakterin kıyafeti değişti diye yeni hareket durumu eklemek gerekmeyebilir. Buna karşılık yerdeyken izin verilen zıplama, havadayken verilmiyorsa yerde ve havada ayrımı oyun kurallarını doğrudan etkiler.

Durum bir etiket gibi görünse de programın kararlarında kullanılır. Karakter boşta ise durma resmi seçilir; zıplıyorsa havadaki hareket kuralları çalışır. Bu, her oyunun tek ve basit bir durum makinesiyle yapılacağı anlamına gelmez. Başlangıçta bir hareket grubunu açık biçimde yönetmek için kullanışlı bir modeldir. Karmaşık karakterlerde farklı görevler için ayrı düzenler veya daha gelişmiş yöntemler gerekebilir.

Okların üstünde olaylar yazmalı

Boşta durumunda karakter yerde durur; zıplama tuşuna basılırsa zıplama durumuna geçer. Havaya çıktığında zıplama animasyonu oynar. Yere değince yeniden boşta durumuna döner. Bu geçiş koşulları açıkça tanımlanırsa, karakter hem yerde hem havada aynı anda görünmeye çalışmaz. Her durumun sınırlarını bilmek, bu kuralı denemede kontrol etmeyi sağlar.

Bir durumdan diğerine geçmek için olay veya koşul gerekir. Tuşa basmak, yere değmek ya da süre dolması buna örnektir. Her geçişi her zaman açmak doğru değildir: havadayken yeniden zıplamaya izin verilip verilmeyeceğini tasarım belirler. Kuralların açık olması beklenmeyen hareketleri azaltır.

Üç kutu çiz: yerde, yükseliyor ve düşüyor. Yerde kutusundan yükseliyor kutusuna giden okun üstüne zıplama tuşu ve yerde olma koşulunu yaz. Yükselmeden düşmeye giden okun koşulu yukarı hareketin bitmesi olabilir. Düşmeden yere geçiş ise zemine temasla gerçekleşir. Okun üstünde neden yoksa programın hangi anda geçiş yapacağı belirsiz kalır. Görünür bir harita, eksik kuralı fark etmeyi kolaylaştırır.

Bir olay geldiğinde durum değişmek zorunda değildir. Karakter havadayken zıplama tuşuna basılırsa tek zıplamalı oyunda yeni bir sıçrama başlamaz. Çift zıplamalı oyunda ise ikinci zıplama hakkı bulunabilir. Bu iki tasarım farklı kurallar ister. İzin verilmeyen olayı görmezden gelmek de açık bir karar olabilir. Her tuşa basışın her durumda aynı sonucu vermesini beklemek, karakterin hareketini kontrolsüzleştirebilir.

Aynı anda iki olay gelirse ne olacağını da düşün. Karakter yere indiği anda zıplama tuşuna basılmış olabilir. Program önce yere inişi mi, önce tuşu mu ele alır? Farklı sıralar farklı hisler yaratabilir. Basit modelde öncelikleri belirlemek, sadece tek tek geçişleri yazmaktan daha açıklayıcıdır. Denemeyi hangi olayın hangi sırada işlendiğini not ederek yaparsan bazen oluyor hatası gözlenebilir bir hikâyeye dönüşür.

Duruma girerken ve çıkarken

Bir duruma geçiş yalnızca etiketi değiştirmek değildir. Zıplamaya girerken başlangıç hızı verilebilir ve uygun animasyon başlatılabilir. Boşta durumuna dönünce havada kalmış bir işaret temizlenebilir. Bu işleri geçişin parçası olarak düşünmek, bir önceki durumdan kalan davranışları azaltır. Bir sınıf etkinliğinde yeni kartı göstermekle birlikte eski kartı masadan kaldırman gibi, program da önceki kuralları yanlışlıkla sürdürmemelidir.

Karakterin durumunu yalnızca çizimdeki poz belirlemez. Zıplama resmi görünürken program hâlâ yerde olduğunu sanıyorsa, çarpışma ve hareket kuralları yanlış çalışabilir. Durum bilgisi ile görsel animasyon birlikte güncellenmelidir. Birini değiştirmek diğerinin kendiliğinden doğru olacağını garanti etmez. Denemede iki bilginin aynı anda hangi değeri aldığını karşılaştırabilirsin.

Animasyon, durumun oyuncuya görünen işaretidir; bütün durum bilgisinin kendisi değildir. Karakter resimde havada görünürken program zemine temas ettiğini düşünüyorsa çarpışma kuralları şaşabilir. Bunun tersinde de karakter yerde çizilip havadaymış gibi yönetilebilir. Deneme sırasında durum adını geçici olarak ekranda yazmak, hangi bilginin yanlış olduğunu görmeye yardım eder. Oyuncunun gördüğü ile programın bildiğini karşılaştırmak hata aramada güçlü bir adımdır.

Her durumun kendi güncelleme işi olabilir. Yürüme durumunda yatay hareket hesaplanırken düşme durumunda yere doğru hareket izlenir. Ancak bütün ortak işler her durumda tekrar yazılmak zorunda değildir. Konum veya puan gibi bilgiler başka bir yerde tutulabilir. Durum makinesi her değeri içine toplamak için değil, belirli davranışları ve geçişleri anlaşılır kılmak için kullanılır. Değişken ile durum etiketinin görevlerini ayırmak modeli sade tutar.

Kaç durum gerçekten gerekli?

Bir karakterin her olası hareket birleşimini ayrı ayrı düşünmek zor olabilir. Durumları adlandırmak bu karmaşayı küçültür. Bununla birlikte çok fazla durum eklemek de yönetimi zorlaştırır. Önce gerçekten farklı kural veya animasyon gerektiren hâlleri seçmek, tasarımı anlaşılır tutar. Her kutu, davranışta gerçekten gerekli bir ayrımı anlatmalıdır.

Karakterin sağa ve sola yürümesi için iki ayrı durum açmak bazı oyunlarda işe yarar; başka bir oyunda tek yürüme durumu ve yön değeri yeterli olabilir. İki durumda aynı kurallar çalışıyor, yalnızca resmin bakış yönü değişiyorsa bunları birleştirmeyi düşünebilirsin. Yeni bir kutu çizmeden önce hangi kural farklı sorusunu sor. Haritanın büyüklüğü, tasarımın gelişmiş olduğunu tek başına göstermez.

Düşüyor ile zıplıyor ayrı durumlar olduğunda havanın en üst noktasında geçiş yaparsın. Ancak oyunun bütün havada hareket kuralları aynıysa tek havada durumu da seçilebilir. Bu karar, öğretmenin doğru kutu sayısını bildiği bir bilmece değildir; oyunun ihtiyacına bağlıdır. Deneme sonucunda hangi davranışın anlaşılması ve yönetilmesi kolaylaşıyorsa o yapı işe yarar. Bir modeli sadeleştirmek, önemli farkları silmemeyi gerektirir.

Bir sonraki sürümde suya girme davranışı eklediğini düşün. Suda zıplama yerine yüzme varsa gerçekten yeni kurallar doğar. Haritadaki mevcut okları da gözden geçirmen gerekir: suya havadan mı, yürürken mi giriliyor; çıkınca hangi duruma dönülüyor? Sadece yeni kutuyu çizmek özelliği tamamlamaz. Eski durumlarla yeni durumun ilişkisinin açık olması, genişlemenin hangi yerleri etkilediğini gösterir.

Kartlarla oynanan bir program

Bir arkadaşın 'karakter' olsun; sen durum kartlarını tut. Yeşil kart boşta, mavi kart zıplıyor anlamına gelsin. Arkadaşın zıplama işareti verdiğinde mavi karta geç, yere indiğinde yeşile dön. Kart değişmeden yeni bir hareket yapmaması, durumun kuralları seçtiğini gösterir. Aynı olayı iki farklı durumda deneyerek kural farkını gözle.

İki kartı ve aralarına okları çiz: boşta durumundan zıplama tuşuyla zıplamaya, yere inişle boşta durumuna dön. Sonra düşme durumunu eklemek gerçekten yeni bir kural gerektiriyor mu düşün. Okların yanına gerekli olayı yazarsan, karakterin hangi koşulda durum değiştireceği daha görünür olur. Bir karakterin hangi anda hangi durumda olduğunu oyuna bakmadan nasıl anlarsın?

Gerçekten zıplamak yerine masa üstünde kart kullanarak daha rahat deneyebilirsin. Bir kişi olay kartı çeksin, diğeri mevcut durum ve okları izlesin. Havada zıplama olayına izin vermiyorsanız kart çekilse bile durum aynı kalsın. Sonra çift zıplama kuralını ekleyip ikinci tur yapın. Hareket etmeden bile oyun tasarımının değiştiğini görebilirsiniz; çünkü izin verilen geçişler değişmiştir.

Deneme sonunda yalnızca son durumu yazma, izlenen yolu da kaydet: yerde, yükseliyor, düşüyor, yerde gibi. Beklenmeyen bir durum varsa hangi okun kullanıldığını araştır. Bu kayıt bir hata günlüğü gibi çalışır. Arkadaşın aynı olay dizisini tekrar verince aynı sonuç çıkıyor mu? Karakterin davranışını rastgele komutlardan çıkarıp açıklanabilir bir geçiş hikâyesine dönüştürmek, durum makinesinin en yararlı taraflarından biridir.

Kaynaklar ve ileri okuma

KEŞFE DEVAM

Bir sonraki merakın ne?

Mavi arka planda bir bilgisayar ekranı; köşesinde kırmızı kayıt düğmesi, üstünde kesik çizgili seçim çerçevesi ve yanında küçük bir film şeridi.
8 dk okumaYeni keşif

Windows’ta ekran görüntüsü ve ekran videosu: yerleşik, ücretsiz ve ücretli araçlar

Bir oyundaki rekorunu göstermek, öğretmenine bir hatanın ekranını göndermek, bir programın nasıl kullanıldığını anlatan video çekmek... Hepsi için ekran görüntüsü ve ekran kaydı gerekir. Windows bunun için hiçbir şey indirmeden kullanabileceğin araçlarla gelir. Daha fazlasını istersen OBS Studio ve ShareX gibi ücretsiz, Camtasia ve Snagit gibi ücretli programlar vardır. Bu rehberde hepsini, nerede işe yaradıklarıyla birlikte anlatıyoruz.

Yazıyı oku
Turuncu ve lacivert arka planda bir monitör; ekranında kesik çizgili seçim kutusu, köşede kırmızı kayıt noktası ve yanında bir makas ile film şeridi.
8 dk okumaYeni keşif

Pardus’ta ekran görüntüsü ve ekran videosu: yerleşik ve açık kaynak araçlar

Pardus’ta ekran görüntüsü almak için tek bir tuş yeter; ekran videosu çekmek, üzerine çizim yapmak ve videoyu düzenlemek için ise dünyanın dört bir yanındaki gönüllülerin geliştirdiği ücretsiz ve açık kaynaklı programlar var. Bu rehberde Pardus XFCE ve GNOME’un yerleşik araçlarını, Flameshot, SimpleScreenRecorder, OBS Studio ve Kdenlive gibi programları ve Linux’ta ücretli yazılım konusunu anlatıyoruz.

Yazıyı oku
Gümüş arka planda ince kenarlı bir dizüstü ekranı; üzerinde artı şeklinde imleç, kesik çizgili seçim alanı ve küçük bir kayıt düğmesi.
7 dk okumaYeni keşif

Mac’te ekran görüntüsü ve ekran videosu: yerleşik, ücretsiz ve ücretli araçlar

Mac’te ekran görüntüsü almak için ne bir program açmana ne de bir şey indirmene gerek var: Command, Shift ve bir sayı yeter. Ekran videosu için de yerleşik bir araç çubuğu ve QuickTime Player hazır bekler. Daha fazlası için OBS Studio, Kap ve iMovie gibi ücretsiz, CleanShot X, ScreenFlow ve Camtasia gibi ücretli seçenekler vardır. Bu rehberde Mac’te ekranı yakalamanın bütün yollarını anlatıyoruz.

Yazıyı oku