Oyunda bir nesneye dokunduğunu sanıyorsun, ama oyun bunu fark etmiyor. Bilgisayarın ekrandaki yerleri sayılarla tarif etmesi ve görünmez sınırlar kullanması bunun bir nedeni olabilir.
Oyunlar konumları ve görünmez temas sınırlarını sayılarla hesaplar. Kod Kâşifi için üretilen yapay zekâ illüstrasyonu.
Haritanın görünmeyen sayıları
Bir platform oyununda karakterin sağa yürüdüğünü görürsün. Program ise sağa sözcüğünü tek başına bilmez; konumu tarif eden sayıları değiştirir. Ekrandaki renkli çizimin arkasında küçük bir harita vardır. Karakterin nerede olduğu, ne kadar geniş olduğu ve hedefe değip değmediği bu haritayla hesaplanabilir. Koordinat öğrenmek, oyunun görüntüsünü sayılarla anlatmaya başlamaktır. Aynı fikir bir haritadaki işaretin veya çizim uygulamasındaki şeklin yerini tarif eder.
Bilgisayar ekranı küçük noktalar, yani piksellerden oluşur. Bir konumu tarif etmek için yatay ve dikey değer kullanılır; bunlara koordinat denir. Sayfanın sol üst köşesi çoğu ekranda başlangıç noktasıdır. Sağa gidince yatay değer, aşağı gidince dikey değer artar. Böylece karakterin yeri sayılarla tutulabilir.
Sınıf tahtasına kareli bir alan çiz. Sol üst köşeyi (0,0) kabul et ve bir noktayı (3,2) diye göster: üç kare sağa, iki kare aşağı. Şimdi noktaya küçük bir dikdörtgen ekle. Karakter yalnızca çizdiğin nokta olsaydı, genişliğini nasıl anlatacağını düşün. Eksenlerin adını yazmak arkadaşının da aynı yönleri izlemesine yardım eder.
Koordinat çifti yazılırken sıranın anlamı bellidir. İlk sayı yatay, ikinci sayı dikey değer olarak seçilmişse (3,2) ile (2,3) farklı yerlerdir. Haritadaki eksenleri etiketlemek bunu görünür kılar. Bir oyunda sol üst başlangıç seçilirken başka bir sistem merkezden başlayabilir ve yukarı yönde değer artabilir. Bu yüzden başka bir projeden aldığın sayıların aynı anlamı taşıdığını varsaymadan önce sahnenin kurallarına bakarsın.
Çizimin konumu ve kapladığı alan
Karakter yalnızca tek noktadan oluşmaz; oyun onun kapladığı alanı da hesaplar. Bu alanı belirleyen görünmez sınıra hitbox denir. Basit oyunlarda hitbox dikdörtgen olabilir. Oyun, oyuncu ile hedefin alanları üst üste geliyor mu diye bakarak dokunma veya çarpışma kararı verebilir. Temas hesabında noktanın yanında boyutun da rolü vardır.
Bir karakterin sol üst noktası (20,30), genişliği on ve yüksekliği on beş olsun. Bu dikdörtgen yatayda yirmiden otuza, dikeyde otuzdan kırk beşe uzanır. Başlangıç noktası tek başına bütün şekli söylemez; boyutlar da gerekir. Bir başka oyunda koordinat karakterin merkezini gösterebilir. O zaman aynı sayılardan kenarları bulmak için farklı hesap yaparsın. Konumun hangi noktayı tarif ettiğini bilmek zorunludur.
Ekrandaki çizim ayrıntılı olabilir ama çarpışma hesabını kolaylaştırmak için oyun daha basit bir dikdörtgen kullanabilir. Bu, karakterin görüntüsüyle sınırının tamamen aynı olduğu anlamına gelmez. Tasarımcı sınırı çok büyük seçerse uzaktan çarpmış gibi hissedilir; çok küçük seçerse görünen temas algılanmayabilir. Hangi sınırın kullanıldığı oyuncunun hissettiği sonucu doğrudan etkiler.
Çizimin dışındaki saydam boşlukları da düşün. Karakter görseli büyük bir dosyada küçük bir alan kaplıyorsa, bütün görsel boyutunu temas sınırı seçmek oyuncuya uzaktan çarpıyormuş gibi hissettirebilir. Tasarımcı bu nedenle daha dar bir alan seçebilir. Görselin saçları veya pelerinin ucu her zaman zarar alanına katılmayabilir. Bu bir hesap kolaylığı olduğu kadar oyun hissi kararıdır; kullanılan sınır oyuncuya tutarlı gelmelidir.
İki dikdörtgen ne zaman kesişir?
İki dikdörtgenin birbirine değip değmediğini yatay ve dikey olarak ayrı inceleyebilirsin. A karakteri yatayda iki ile beş arasında, B hedefi dört ile altı arasındaysa yatay aralıklar üst üste gelir. Ancak A yukarıda, B çok aşağıdaysa gerçek bir örtüşme yoktur. Temas için iki yönde de uygun kesişme gerekir. Tek bir koordinatın yakın olması, bütün şekillerin çarpıştığını söylemeye yetmez.
Bunu dört boşluk sorusuyla düşün: bir şekil ötekinin tamamen solunda, sağında, üstünde veya altında mı? Bu koşullardan biri varsa arada boşluk vardır. Basit, dönmeyen dikdörtgenler için bu karşılaştırmalar kullanışlı bir yöntemdir. Yalnızca köşelerin eşit olup olmadığını aramak yetersizdir; alanlar birbirine girmişken başlangıç noktaları farklı olabilir. Kesişme hesabı, noktaların eşitliğinden çok aralıkların ilişkisini izler.
Kenarların sadece birbirine değmesi ayrı bir karardır. Bazı oyunlarda eşit kenar değeri temas kabul edilir; bazılarında alanların gerçekten üst üste gelmesi gerekir. Bu fark çok küçük görünür, ama platformda tam kenarda duran karakteri etkileyebilir. Matematiksel karşılaştırmada eşitliği dahil edip etmemen tasarımla ilişkili olur. Önce temas sözcüğüyle ne kastettiğini belirle, sonra kuralı tutarlı biçimde uygula.
Dikdörtgenler, her şeklin en doğru modeli değildir. Yuvarlak bir top için daire kullanmak daha uygun olabilir; dönen veya karmaşık bir nesne daha başka hesap gerektirebilir. Başlangıç projesinde basit şekil seçmek, yöntemi anlamanı kolaylaştırır. Görselin her pikselini incelemek zorunda değilsin. Modelin neyi yaklaşık temsil ettiğini biliyorsan daha basit hesabın hangi durumda yeterli olduğunu da değerlendirebilirsin.
Hareket ve çarpışma farklı kararlar
Bir karakteri hareket ettirmek için konum değerleri değiştirilebilir. Örneğin yatay değer artarsa karakter sağa gider. Ancak her oyunun ekran ölçüsü ve başlangıç noktası aynı olmayabilir; sayıların anlamını kullanılan sahne belirler. Ekran dışına taşan bir koordinat, nesnenin kısmen veya tamamen görünmemesine yol açabilir.
Sağa gitmek için yatay değeri artırmak yeterli bir başlangıçtır. Ama yeni yer duvarın içindeyse ne olmalı? Oyun önce önerilen konumu hesaplayıp temas sınırlarını kontrol edebilir; sonra hareketi durdurabilir veya konumu düzeltebilir. Temas algılamak ile temasın sonucunu seçmek aynı aşama değildir. Bir madeni paraya değmek puan kazandırırken duvara değmek hareketi kesebilir. Aynı kesişme bilgisi farklı davranışları başlatır.
Karakter hedefin içinde birkaç güncelleme kalırsa her seferinde puan vermek yanlış sonuç doğurabilir. Bir toplama oyununda hedefi toplandı olarak işaretlemek veya sahneden kaldırmak gerekebilir. Çarpışma hesabı temasın bulunduğunu söyler; ödülün kaç kez verileceğini tek başına belirlemez. Bu ayrım, görünür bir hedefe dokununca puanın birden yüzlerce artmasının nedenini araştırmana yardımcı olur. Geometri ile oyun kuralı birlikte çalışmalıdır.
Ekran hareket ederken koordinatlar konusu biraz daha ilginç olur. Büyük bir haritada kamera karakteri izleyebilir; karakter dünyada ilerlerken ekranda ortada kalır. Dünya konumu ile ekrandaki çizim konumu artık aynı sayı değildir. Haritadan gösterilecek bölge çıkarılırken bir dönüşüm yapılır. Başlangıçta tek ekranlı bir oyun kullanmak işleri sade tutar; ileride kameranın görüntüyü nasıl taşıdığını bu iki konumu ayırarak öğrenebilirsin.
Ayrıca yalnızca son konumu kontrol etmek çok hızlı harekette teması kaçırabilir. Karakter bir güncellemede duvarın solundan sağına geçtiyse iki son resimde de duvarla örtüşmeyebilir. Bu, duvarın hiç bulunmadığını göstermez; aradaki yolun incelenmediğini gösterir. Daha küçük hareket adımları veya yol üzerindeki teması hesaplayan yöntemler kullanılabilir. Koordinat hesabını zaman hesabıyla birlikte düşünmek, bu garip geçişi açıklamana yardım eder.
Şeffaf sınırlarla yapılan deney
Kâğıda kareli bir harita ve iki küçük dikdörtgen çiz. Her birinin sol üst koordinatını ve genişlik-yüksekliğini yaz. Dikdörtgenleri bir kare yaklaştırıp alanlarının kesişip kesişmediğini kontrol et. Kalemle yapılan bu çalışma, gerçek oyun dosyasını değiştirmeden çarpışma fikrini sınamana izin verir. Her değişiklikten sonra yeni kenar değerlerini not alabilirsin.
Bir oyunda çarpışma sınırı oyuncuya anlaşılır geldiğinde kontroller daha adil hissedilir. Koordinatlar yerleri, hitbox ise etkileşen alanları tarif eder. Tasarımcı sınırı değiştirirken oyunu tekrar oynayıp farklı yükseklik ve genişliklerde denemeler yapabilir. Küçük bir değişiklik bile zıplama veya toplama hissini etkiler. Sence bir platform oyununda karakterin ayağının altındaki küçük sınır mı, yoksa tüm gövdeyi saran sınır mı daha iyi hissettirir? Neden?
Deneyi kareli kâğıtta iki aşamalı yap. Önce renkli karakteri çiz, ardından başka renk kalemle görünmez saydığın temas dikdörtgenini ekle. Hedefi yavaş yavaş yaklaştırıp yalnızca çizimler temas ettiğinde ve yalnızca dikdörtgenler kesiştiğinde ne hissettiğini karşılaştır. Sınırı çok büyütmek veya küçültmek oyuncuya hangi yanlış sinyali verir? İki çizginin farklı görevini gözle görmek, hitbox kavramını sadece bir terim olmaktan çıkarır.
Bir oyun geliştirirken bu sınırları geçici olarak görünür çizmek de aynı amaca hizmet eder. Oyuncunun gördüğü temasla programın hesapladığı temas farklıysa hangi şeklin sorunlu olduğunu anlayabilirsin. Son üründe sınırlar saklanabilir; denemede görünür olması açıklayıcıdır. Bir arkadaşın sadece oyunu oynayıp nerede haksız temas hissettiğini söylediğinde, sen sayılarla o hissin nedenini araştırabilirsin. Geometri böylece oyuncu deneyimiyle doğrudan buluşur.