Kod KâşifiMERAK ET. DENE. KEŞFET.Bir şey öğren

Yayıncı: Kod Kâşifi · Düzeltme bildir

SMS: yüz altmış karakter, büyük bir devrim

İlk SMS mesajı 1992’de gönderildi. O günden sonra insanlar konuşmak yerine yazmayı seçmeye başladı.

İlk cep telefonları arasında kısa mesaj kutucuğu ağ üzerinden ışıkla ilerliyor.
Kısa mesajlar, telefonla iletişime yazılı ve hızlı bir yol ekledi. Kod Kâşifi için üretilen yapay zekâ illüstrasyonu.

Cebindeki kısa metin yolu

Bugün uzun metinleri, sesleri ve videoları aynı uygulamada göndermek alışıldık. SMS, yani Kısa Mesaj Hizmeti, telefon şebekesi üzerinden kısa metin göndermek için geliştirilen başka bir iletişim yoludur. İnternet mesajlaşma uygulamasıyla aynı sistem değildir. Telefon ekranı küçüktü ve mesajın veri alanı sınırlıydı. Bu koşul, kullanıcıların az karakterle anlaşılır konuşma yolları geliştirmesine katkı sağladı. Bir teknik sınır gündelik yazma alışkanlığını da etkileyebilir.

Yaygın GSM karakter kodlamasında tek SMS için yüz altmış karakter sözü kullanılır. Ancak bu bütün karakter türleri için evrensel sınır değildir. Farklı kodlama kullanıldığında tek mesajda daha az karakter bulunabilir; uzun metin de birden fazla parça olarak gönderilebilir. Ekranda tek konuşma gibi görünmesi altyapıda tek parça olduğu anlamına gelmez. Boşluklar ve işaretler de yer tutar. Karakter sayısı ile kelime sayısı farklı ölçülerdir.

Bir sayı tuşunda üç harf

Dokunmatik klavyeden önce bazı telefonlarda sayı tuşlarına birkaç harf atanmıştı. İki tuşuna art arda basarak a, b veya c seçmek mümkündü. Çok dokunuşlu giriş, her harfi ayrı fiziksel tuşla yazmaktan farklı bir ritim gerektiriyordu. Aynı tuştaki art arda harflerde bekleme veya başka kontrol gerekebilirdi. Kullanıcılar deneyerek hız kazanırdı; yazma hızı yalnızca dil bilgisine değil, arayüzün düzenine de bağlıydı.

Bunun yanında tahminli giriş sistemleri sözcüğü daha az tuşla seçmeye yardımcı olabiliyordu. Çok dokunuşla tahminli yazı aynı yöntem değildir. Küçük ekran ve az tuş, tasarımcıya belirli kısıtlar verir. Bir arayüzün kısıtını tanımak, kullanıcıların neden bazı kısaltmaları veya yazma yollarını tercih ettiğini anlamaya yardım eder. Eski cihazı sırf az özelliği var diye basit sanmak, kullanım için öğrenilen beceriyi gözden kaçırabilir.

Kısalık anlatımı değiştirir

Kısa mesajlarda kısaltmalar, noktalama ve semboller duygu veya amaç anlatmaya yardım edebilir. Fakat gülen yüz işaretlerinin SMS ile doğduğunu söylemek doğru değildir. Scott Fahlman’ın 1982’de elektronik mesaj panosunda önerdiği :-) işareti, SMS yaygınlığından önceki bir örnektir. Yeni iletişim yolu daha önceki alışkanlıkları kullanabilir ve genişletebilir. Bir özelliğin bir araçta çok görülmesi, onun ilk kez orada icat edildiğini göstermez.

Kısaltma bazen yer kazandırırken anlamı belirsizleştirir. Arkadaşının bildiği bir kısaltmayı öğretmenin anlamayabilir. Bu yüzden kısa yazının başarısı sadece daha az karakter değildir. Alıcı hangi işi, zamanı veya yeri anlamalı? Örneğin buluşma duyurusunda tarih ve konumu korumak, süslü selamdan daha gerekli olabilir. Mesajın amacıyla alıcının bilgisi birlikte düşünülür; herkes aynı bağlamı paylaşmayabilir.

Yüz altmış karakterlik kâğıt görevi

Hayalî bir okul etkinliğini önce kısa, sonra uzun anlat. Kısa sürümde boşlukları ve işaretleri de sayarak yüz altmış karakter hedefi koy; gerçek mesaj gönderme gerekmez. Arkadaşından iki metinden saat ve yeri bulmasını iste. Kısalık hangi ayrıntıyı kaldırdı? Bu deney gerçek SMS kodlamasının bütün kurallarını ölçmez, fakat teknik sınırla açıklık arasındaki ilişkiyi gösterir. Daha az yazmak, asıl bilgiyi daha belirsiz hâle getirmemelidir.

Kaynaklar ve ileri okuma

KEŞFE DEVAM

Bir sonraki merakın ne?

Telgraf dalgası, ilk solucan, disket, kalpli e-posta ve kalkanla 1903’ten 2017’ye uzanan siber tarih zaman çizgisi
12 dk okumaYeni keşif

Hack’in tarihi: sihirbazın telgrafından fidye yazılımlarına

İlk “hack” bir bilgisayarda değil, 1903’te bir telsiz gösterisinde yaşandı. Sonra bir mısır gevreği düdüğü, “yakala beni” diyen bir program, 75 sentlik bir hesap hatası ve “seni seviyorum” yazan bir e-posta geldi. Bu yazıda 120 yılı aşan merak, şaka, suç ve savunma hikâyesini birlikte geziyoruz.

Yazıyı oku
Bir öğrenci, eski bir hesap yolunu adım taşları olarak izleyip küçük bir robota bağlıyor.
4 dk okumaYeni keşif

El-Harezmi: algoritma kelimesi bir isimden gelir

Algoritma bugün kodun içindeki adım listesi gibi kullanılıyor. Kelimenin kendisi ise dokuzuncu yüzyılda Bağdat’ta hesap yöntemleri yazan bir bilginin adından türedi.

Yazıyı oku
Bitmemiş dişli bir makinenin yanında, girdi, işlem, bellek ve çıktıyı gösteren kâğıt plan duruyor.
4 dk okumaYeni keşif

Charles Babbage: bitmeyen makine, süren fikir

Charles Babbage’ın en ünlü makinesi hiç tam bitmedi. Yine de içinde girdi, işlem, bellek ve çıktı vardı. Bilgisayar daha ortada yokken bu düzen düşünülmüştü.

Yazıyı oku